Đền thờ Bát Nàn Đại tướng quân

Đền Bát Nàn được xây dựng tại thôn Phượng Lâu, xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì là nơi thờ Bát Nàn Đại tướng quân Vũ Thị Thục. Đền được xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh năm 2009. Lễ hội Đền Bát Nàn được tổ chức vào 18 tháng 3 và 15 tháng 8 (âm lịch) hàng năm thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.

Tích về Bát Nàn đại tướng quân Vũ Thị Thục

Theo sử sách, Đông Nhung Đại tướng quân Vũ Thị Thục sinh tại thôn Phượng Lâu, thành phố Việt Trì. Sinh thời, Thục Nương là một người phụ nữ có nhan sắc, đoan trang, văn võ song toàn. Bà là một trong 6 vị tướng giỏi dưới trướng Hai Bà Trưng gồm: Nữ tướng Hồ Đề còn gọi là - Lự Nương công chúa, Nữ tướng Lê Chân; Nữ tướng Quách A Ni - Khâu Ni công chúa, Nữ tướng Tống Vĩnh Huy- Vĩnh Huy công chúa, Nữ tướng Thánh Thiên và Nữ tướng Bát Nàn.

Năm 18 tuổi, Thục Nương đính hôn với Phạm Danh Hương (là con vị hào mục cai quản 13 trang ở Nam Chân, bên kia sông, quê chính ở Liệt Trang). Đôi trai tài gái sắc đang chờ ngày cưới thì tai họa ập xuống đầu họ. Vào thời đó, nước ta là thuộc địa của phong kiến phương Bắc, viên quan Thái thú Tô Định (nhà Hán) đang cai trị nước ta vốn tham tiền, háo sắc, lại tàn bạo. Biết tin Thục Nương là cô gái vẹn toàn, Tô Định cho quân lính bắt cha và chồng chưa cưới vào dinh ép buộc phải gả Thục Nương cho hắn. Bị cự tuyệt, Tô Định tìm cách giết hại cha và Phạm Danh Hương sau đó cho quân về lùng bắt Thục Nương. Được dân làng che chở, Thục Nương cùng vài người thân chạy thoát ra sông Hồng, họ vội lên thuyền xuôi mãi. Vài ngày sau họ dừng thuyền ở vùng đất Tiên La, thuộc huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Tại đây, bà đã lập căn cứ, tụ cờ khởi nghĩa, tổ chức cho nhân dân phát triển nông nghiệp, xây dựng lực lượng vững chắc. Khi Hai Bà Trưng khởi nghĩa đã cho người về khuyến dụ hợp sức, bà đã cùng các tướng lĩnh kéo quân về Mê Linh dựng cờ khởi nghĩa, đánh đuổi giặc Hán. Đất nước độc lập không lâu thì đến tháng 4 năm 42 sau Công nguyên, giặc Hán lại đem quân xâm chiếm nước ta, Hai Bà Trưng cùng nhiều tướng sỹ đã hy sinh anh dũng. Sau trận Cẩm Khê thất thủ, Vũ Thị Thục đem quân về cố thủ ở Tiên La Trang để tiếp tục kháng chiến. Tháng 8 năm 43 sau Công nguyên, giặc Hán đem quân đánh căn cứ, nghĩa quân đã chống trả quyết liệt, Vũ Thị Thục đã rút gươm tuẫn tiết tại gò Kim Quy.

Ghi nhớ công lao của Bát Nàn tướng quân, nhân dân Tiên La đã lập đền thờ để các thế hệ cháu con hương khói, tưởng nhớ nữ tướng anh hùng của dân tộc.

9mage011-1525254279

Đền Bát Nàn – điểm đến của các du khách hành hương

Theo truyền ngôn, sau khi tử trận, nhân dân xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì đã lập đền thờ phụng Nữ tướng Bát Nàn. Ban đầu, đó chỉ là ngôi đền nhỏ bằng tranh tre, nứa lá, sau được dựng lại bằng gạch đá ong - loại vật liệu đặc trưng của vùng trung du. Cách ngày nay khoảng 200 năm, khi sông Lô chưa đổi dòng, ngôi đền Bát Nàn được xây dựng ở vị trí phía ngoài gốc đa to. Qua thời gian và nhiều biến động của lịch sử, kiến trúc đền đã bị mai một. Sau năm 1975, nhân dân cùng nhau dựng lại đền trên vị trí cũ. Ngôi đền nhỏ trở thành điểm tựa tâm linh của đông đảo nhân dân trong vùng. Đến nay, trong đền vẫn còn lưu giữ nhiều cổ vật như ống hoa, mâm bồng, bát đĩa, bình vôi, bát hương có niên đại từ thế kỷ XIX, XX.

Hàng năm, vào ngày 18 tháng 3 và ngày 15 tháng 8 (âm lịch) dân làng Phượng Lâu lại tổ chức tế lễ để tuởng nhớ công lao của bà với nhiều tích trò có ý nghĩa đặc sắc như: hát xoan, bơi chải, kéo co, đập niêu, đầu cờ…. Đây là một trong những hoạt động mang tính tưởng niệm đồng thời thế hiện đặc điểm chung của vùng dân cư sinh tụ ở cạnh các nguồn nước lớn.

Hiện nay, Đền Bát Nàn đã được tu bổ, tôn tạo với các hạng mục kiến trúc rất chắc khoẻ, và được trông coi, vệ sinh sạch sẽ thường xuyên. Đền được xây dựng theo kiểu chữ Nhất(-), trong một khuôn viên không rộng nhưng tương đối hài hoà với thiên nhiên. Đền rộng 45 mét vuông, gồm một tòa một gian 2 chái thờ dọc, nhìn theo hướng Đông Nam, quay mặt ra dòng sông Lô. Đây là vị thế đẹp vì trong tâm thức dân gian của cư dân nông nghiệp, những nơi có dòng nước như sông, suối, hồ, giếng… là nơi tụ nhân, tụ thủy, tụ phúc. Trong khuôn viên bên phải đền có một phiến đá cao khoảng l,5m, một mặt được mài nhẵn khắc chữ quốc ngữ, có nội dung tóm tắt về tiểu sử của Bát Nàn đại tướng quân Trinh Thục công chúa Vũ Thị Thục Nương. Bên trái đền là một mương nhỏ, kết hợp với dòng sông Lô phía trước tạo thành hàng rào tự nhiên ôm lấy khuôn viên đền. Dưới sát bờ sông có bãi đất nhỏ, theo truyền ngôn là để tổ chức bơi chải trong các dịp hội làng. Trong đền, hệ thống khung cứng được làm bê tông cốt thép, tường xây đá hải lựu, mái tạo hai tầng tám mái dán ngói mũi hài. Hiện chính quyền và nhân dân địa phương đang tiến hành kè đoạn bờ sông phía trước đền, vừa bảo vệ cho di tích vừa là địa điểm sẽ tổ chức bơi chải trong lễ hội sau này. Di tích luôn mở cửa đón du khách đến tham quan và hành lễ.

Ông Nguyễn Hoàng Nam - Chủ tịch UBND xã Phượng Lâu cho biết: “Lễ hội Đền Bát Nàn có giá trị lịch sử đặc biệt trong sự cố kết cộng đồng, là hình thức giáo dục cho các thế hệ sau hiểu được công lao của tổ tiên, bày tỏ lòng tri ân công đức các vị anh hùng dân tộc, các bậc tiền nhân đã có công dựng nước, giữ nước và đấu tranh giải phóng dân tộc”.

Cùng với nhiều di sản văn hóa đặc sắc, khu di tích lịch sử Đền Bát Nàn xã Phượng Lâu đã minh chứng cho sự tồn tại liền mạch của lịch sử Việt Nam, lịch sử Đất Tổ Hùng Vuơng qua các thời kỳ. Để từ đó, mỗi chúng ta ý thức hơn, tự hào hơn về truyền thống hào hùng của các bậc tiền nhân, bồi đắp thêm trong mỗi người dân đất Việt tình yêu quê hương, đất nước.

Linh Nguyễn/ Báo Phú Thọ

Tags
Chú ý: Mọi lời bình sẽ được kiểm duyệt trước khi đăng tải. Những lời bình chứa lời lẽ tục tĩu, khiếm nhã, liên quan tới vấn đề chính trị, tôn giáo sẽ tự động bị xoá bỏ.